Wpisy z Wrzesień, 2009

Państwa Europy Wschodniej – Ukraina, Białoruś i Rosja

Ukraina jest wschodnim sąsiadem Polski, graniczy też z Rosją i Mołdawią. Wielkość kraju niemal dwukrotnie przekracza terytorium Polski, natomiast liczba mieszkańców to czterdzieści osiem milionów. Stolicą Ukrainy jest Kijów. Inne wielkie miasta to między innymi Donieck, Lwów i Charków. Początki ukraińskiej historii sięgają pierwszych stuleci naszej ery. Wówczas przez terytorium współczesnej Ukrainy wędrowały liczne plemiona- na przykład gockie. Pierwsze pisemne wzmianki w języku ukraińskim pochodzą z przełomu IX i X wieku, jednak pierwsza ukraińska państwowość powstała dopiero w 1918 roku. Wcześniej Ukraina była przez cały czas pod władaniem Polski lub Rosji. Liczne powstania i batalie o uzyskanie niezależności (w tym najsłynniejsze powstanie Chmielnickiego z połowy XVII wieku) nie przynosiły rezultatów. Pierwsza państwowość ukraińska przetrwała zaledwie kilka miesięcy, następnie ziemie ponownie zostały podzielone pomiędzy Polskę a Rosję, jak już nie raz bywało w przeszłości. Najdłuższy byt Ukrainy jako samodzielnego państwa rozpoczął się dopiero w 1991r. (uzyskała ona wówczas niezależność od Związku Radzieckiego) i trwa do dziś. Wpływy rosyjskie nadal są dość silne na Ukrainie, ale wydaje się, że zachodnia część kraju stopniowo je zwalcza, co udowadniają między innymi wydarzenia pomarańczowej rewolucji.

Białoruś swą niezależność państwową uzyskała (podobnie jak Ukraina) po raz pierwszy w 1918 roku, pomimo że pierwsze teksty pisane w języku białoruskim pochodzą już z czasów wczesnego średniowiecza. Wcześniej plemiona Rusinów były pod panowaniem Polski bądź Rosji. Propaganda obu tych krajów wielokrotnie sugerowała, że Białorusini w ogóle nie mają wykształconej świadomości narodowej i że ich język jest jedynie gwarą polskiego bądź rosyjskiego języka. Białorusini nie zdołali nigdy doprowadzić do wybuchu poważnego powstania, mającego za cel uzyskanie niepodległości. Nawet wówczas gdy stanowili większość w państwie. Wielkim Księstwie Litewskim zamieszkiwało 85% Białorusinów jedynie 15% Litwinów. Ci ostatni górowali jednak nad w większości niewykształconym narodem białoruskim, pod względem kultury, form organizacyjnych i kancelaryjnych. Pierwsza państwowość białoruska przetrwała zaledwie kilka miesięcy. Następnie ziemie zostały podzielone pomiędzy Rosję (utworzono z nich Białoruską Republikę Radziecką) i Polskę (z zachodnich terenów Białorusi utworzono cztery województwa- między innymi stanisławowskie i białostockie). Niezależność państwową Białoruś uzyskała w 1991r., to dnia dzisiejszego jednak bardzo widoczne są w tym kraju wpływy rosyjskie.

Według wielu historyków państwo rosyjskie zostało założone w okresie wczesnego średniowiecza przez Wikingów. Za legendarnego założyciela Rusi uważa się księcia Ruryka. Genezę założenia Rusi przez Normanów potwierdzają liczne znaleziska archeologiczne- na przykład miecze i hełmy wyrabiane w słynącej z bogatych złóż metali Skandynawii. Pierwsze znalezione w Rosji dokumenty są w spisane w charakterystycznym dla form kościelnych języku starocerkiewnosłowiańskim. W 988r. Włodzimierz zdecydował się na wprowadzenie chrześcijaństwa w kraju. Posunięcie to znacznie ułatwiło, rządzącej Rusią dynastii Ruryrkowiczów . Przez cały okres trwania średniowiecza Rusinom udało się znacznie poszerzyć swe terytorium. Poradzono sobie także, pomimo początkowych niepowodzeń z inwazją Tatarów. W 1584r. zmarł ostatni przedstawiciel dynastii Ruryrkowiczów- Iwan Groźny. Władzę w Rosji przejęła wówczas dynastia Romanowów, która wygasła dopiero w 1917r., po rozstrzelania przez komunistów cara Mikołaja II wraz z rodziną w Jekaterynburgu. Władzę w kraju przejęli następnie komuniści. Utworzono Socjalistyczny Związek Republik Radzieckich, który przetrwał do 1991r. Następnie w Rosji wprowadzono parlamentarny system rządów.